Kazananların Gözünden Vietnam Savaşı Tarihi ve Fotoğrafları

(Bu yazının devamı için: Vietnam Savaşı’nın Sorgulanan Fotoğrafları)

Patrick Chauvel, bir macera peşinde koşarak ve tarihe tanıklık edebilmek amacıyla Vietnam’a 1968 yılında geldiğinde 18 yaşında çaylak bir fotoğrafçıydı. Çok geçmeden, birkaç gün boyunca kendisini savaş alanında fotoğraf çekerken buldu ve sonra içkisini yudumlayarak batılı fotoğrafçı arkadaşlarına hikayelerini anlattığı Continental Oteli’ne döndü. Daha fazla ateşe -özellikle Napalm bombasına- maruz kalan diğer tarafı daima merak ettiklerinden oteldeki günleri sona erdiğinde konforun keyfini fazla çıkaramadılar. O ve diğer fotoğrafçı arkadaşları bazen diğer taraftaki yurttaşları için kadeh kaldırdılar.

Patrick Chauvel

Mart 1973. Chauvel, Kuzey ve Güney Vietnamlıların esir değişimini fotoğraflamak için Quang Tri’deki Thach Nehri kıyılarındaydı. Kuzey Vietnamlı askerleri birkaç yüz metre ileride gördüğünde görevi planlandığı gibi başarıyla tamamlayamayacağına dair hissettiği gerginliği dün gibi hatırlıyor. Diğer tarafta da bir fotoğrafçı olduğunu varsaydı.
Chu Chi Thanh’da o günü net bir şekilde hatırlıyor: Nehrin diğer tarafındaki Kuzey Vietnamlı fotoğrafçı oydu. Kuzey Vietnamlı yurttaşları serbest bırakılır bırakılmaz bottan dışarı atladılar. Bunu Perpignan, Fransa’da Chauvel Bey’in düzenlediği Visa Pour L’image festivalinde savaş zamanı fotoğrafçıları sergisinde anımsadı.

“Çok duygusal anlardı. Korumalardan ayrıldıklarında ilk yaptıkları iş botlardan atlamak, esir kıyafetleri fırlatıp atmak ve nehre, dostlarına doğru koşmak oldu.” ~ Thanh

Fotoğrafçıların birbirinden ayıran birkaç yüz metre olsa ve her biri diğerinin fotoğrafını bastırsa bile, Thanh ile Chauvel’in yaşadıkları sanki birbirlerinden binlerce kilometre uzaktaymışçasına farklılar. Thanh, salınan esirlerle kısa bir karşılaşma yaşayan Güney Vietnamlı bir fotoğrafçıyla konuşmasını aklına getiriyor.

“Ona neden savaş fotoğrafları çektiğini sordum, o da bunun bir iş olduğunu ve bunun için maaş aldığını, bir gazeteci olarak bunun riskli bir iş olduğunu, hiçbir şeyin yaşamdan daha değerli olmadığını kabul ederek cevapladı.” ~  Thanh

70 yaşındaki Thanh, kendisinin ve arkadaşlarının bu işten para kazanmadıklarını ve kendilerinden ölmelerinin beklendiğini söyledi – 300’den fazla Kuzey Vietnamlı fotoğrafçı hayatını kaybetti. Yine de onların farklı bir motivasyonları vardı.

“Ülkemi işgal eden Amerikalıların işledikleri suçları göstermek istedik ve bunu yaparak yararlı olabileceğimi hissettim.” ~ Thanh

Sergideki Kuzey Vietnamlı fotoğrafçılar ya ordu için ya da hükümet gazetesi için çalıştı ve bazen yeraltı tünelleri de dahil olmak üzere askerlerle beraber yaşadı. Perpignan’da Thanh’a katılan diğer isimler Cong Tinh, Mai Nam ve Hua Kiem’di, onlar da savaşın kuzey tarafının diğer fotoğrafçılarıydılar. Onların fotoğrafları Avrupa’da çok nadir görüldü. Sergi fikri, o sene Visa Pour L’Image fotoğraf festivali direktörü Jean François Leroy ile beraber Kuzey Vietnam’a seyahat eden Chauvel’e aitti. Ayrıca Chauvel Kuzey Vietnamlı fotoğrafçılar hakkında “Ceux du Nord”, “Kuzeyin Fotoğrafçıları” adlı kitabını yayınladı ve bir belgesel hazırlıyor. Kuzey Vietnamlı fotoğrafçıların resimleri, savaştaki ünlü Amerikan fotoğraflarına denk. Perpignan’da katılan deneyimli savaş fotoğrafçıları, yaşlı Kuzey Vietnamlı meslektaşlarına korkuyla karışık bir saygı duydular ve akşam sunumları boyunca onları uzun uzun alkışladılar. Sergi ve kitap Chauvel’in savaş sırasında çok yakınlarda olan -yine de görülmeyen- Kuzey Vietnamlı fotoğrafçılar hakkındaki merakını tatmin etti ve bu durum bir yanlışı telafi etti.

“Genellikle, tarih savaşı kazananlar tarafından yazılır. Bu sefer Vietnam’da tarihi mağlup taraf yazmıştı. İlk kez Kuzey Vietnamlı fotoğrafçılar tarihi kendileri yazıyorlar. Zamanı gelmişti.” ~ Patrick Chauvel

Editörün Notu: Daha önce yazıda olan bir fotoğrafta Kuzey Vietnamlı askerler, bir şelaleyi iple tırmanıyorlardı. Bu fotoğraf aslında iki fotoğrafın bir araya getirilmesinden oluşturulmuş. Yayınlandıktan sonra, Darmouth’ta adli fotoğrafta uzman olan profesör olan Hany Farid bu fotoğrafı inceleyip, kayalar ve askerlerin dahil olduğu ön planın, şelale olan başka bir fotoğrafa yerleştirildiğini belirliyor. Bununla kalmıyor, ön plandaki resimden birinin bariz bir şekilde çıkartıldığını ekliyor. Fotoğraf, Kuzey Vietnamlı fotoğrafçılar tarafından çekilen Vietnam savaş resimleri serginin bir parçasıydı ve son yılda Perpignan, Fransa’da Visa Pour L’Image fotoğraf festivalinde sergilendi. Resim, sergi müdürü Patrick Chauvel, Lens’in (Photography Video and Visual Journalism) (Fotoğrafçılık, Video ve Görsel Gazetecilik) desteklediği festival kapsamında geniş ölçüde çoğaltıldı. Bir röportajda Chauvel, Doan Công Tinh tarafından çekilen resimle ilgili herhangi bir sorundan haberi olmadığını söyledi. Kabul edilen resimlerin, Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti’nin bir devlet ajansı olan Agence Vietnamienne D’Information (AVI)’dan aldıklarını da ekledi.
Ayrıca 01 Eylül 2015 tarihli bir doğrulamayı da eklemek istiyorum. Yukarıda fotoğraf uzmanı olarak bahsettiğimiz Hany Farid, ikinci bir fotoğrafın ise dijital ortamda değiştirildiğini belirledi. Saldırı pozisyonundaki Kuzey Vietnamlı bir radyo ekibinin fotoğrafına daha çok duman eklenmiş. Farid, analizinde belirttiği üzere, bu dumanların resme eklendiğinden tamamen emin. The New York Times, kendi standartlarına uygun olmayan bu resmi yazıdan kaldırdı. Bu yazıdaki değişikliğe maruz kalan resimler hakkında bir yazı bugün, yani 2 Eylül 2015 tarihinde Lens’te yayınlandı. Bununla ilgili yazıyı daha sonra sizlere paylaşacağız.


O Fotoğraflardan Bir Kaçı (Kaynakta belirtilen linkten de fotoğraflara ulaşabilirsiniz.)

Saygon’un kurtuluşu, kalabalık zafer kazanan askerleri alkışlıyor. 30 Nisan 1975. (Hua Kiem/Patrick Chauvel Vakfı)
Askerler ve milis kuvvetler, Kuzey Vietnamlı Rus T-54 tanklarının serbest bölgenin güney cephesine gidebilmeleri için yağan yağmur altında çalışıyorlar. 1972. (Luong Nghia Dung/Patrick Chauvel Vakfı)
Phu Tha Neng üssünü kontrol altına almak için verilen mücadelede Pathet Lao’lu bir asker (Lao Patriotic’in önü) bir siperi ele geçirip, burayı savunanı öldürdükten sonra savaşmaya devam ediyor. (Luong Nghia Dung/Patrick Chauvel Vakfı)
Danh Son Huol Kamboçyalı etnik gruptan genç bir savaşçı, Amerikan hava saldırısı sırasında yaralandıktan sonra U Minh ormanındaki sahra hastanesine götürülüyor. Bu hastane, Viet Cong kontorlünde olan Ca Mau yarımadasında bir bataklığın içinde gizlenmiş. 15 Eylül 1970. (Vo An Khanh/Patrick Chauvel Vakfı)
Kuzey Vietnamlı askerler, 9 Nolu yoldaki Ban Dong üssünü ele geçiriyorlar. Güney Laos, 1971. (Doan Cong Thinh/Patrick Chauvel Vakfı)
27 Ocak 1973’te Paris Barış Anlaşmaları imzalandıktan sonra, izleyen baharda gerçekleşen, Quang Tri’deki Thach Han Nehri yakınlarındaki Vietnam Savaşı’nda esir alınanların büyük değiş-tokuşu. Güney Vietnamlılar tarafından salınan Kuzey Vietnamlı esirlerin askerlik arkadaşlarına doğru koşmalarını görebiliriz. 9 Mart 1973. (Chu Chi Thanh/Patrick Chauvel Vakfı)
Vinh Phuc’ta vurulan bir Amerikan uçağı. 4 Eylül 1966. (Mai Nam/Patrick Chauvel Vakfı)
Lao etnik gruptan birtakım insanlar lojistik destek sağlarken. Güney Laos. 1971. (Doan Công Tinh/Patrick Chauvel Vakfı)
Güney Vietnam, Quang Tri’de Dau Mau üssü alınmadan önce yapılan son saldırı. 31 Mart 1972. (Doan Công Tinh/Patrick Chauvel Vakfı)
Bir kadın savaşçı ve siviller ön cephelere erzak götürüyor. (AVI/Patrick Chauvel Vakfı)
19 yaşındaki Nguyen Thi Hien. Thanh Hoa-Yen Vuc ‘daki askeri bölüğün başı. 800 hava saldırısında hayatta kaldı ve B-52 bomba saldırılarında dört kere canlı canlı yakıldı. 1966. (Mai Nam/Patrick Chauvel Vakfı)
Hanoi’nin hemen dışında bir bombardıman uçağının düşürülmesinden sonra. Uçaksavar milis üyeleri kalıntıları araştırıyor. 1972. (Doan Công Tinh/Patrick Chauvel Vakfı)
Viet Cong gerillaları uçaklardan ve yaklaşan düşmandan kendilerini kamufle ediyorlar. (Duong Thanh Phong/Patrick Chauvel Vakfı)
Kadın milis üyesinin bir Amerikan askeriyle olan bu fotoğrafı, Vietnamlıların dev Amerikan gücüne karşı mücadelesinin bir sembolü oldu. Bu resim daha sonra 2006 yılında “Vietnamın Gücü!” olarak damgalanarak, öğrenci gençliğin altın madalyasıyla ödüllendirildi. 10 Eylül 1965. (Phan Thoan/Patrick Chauvel Vakfı)
Kurtuluş ordusu 11. bölüğün bir taarruzu. (Luong Nghia Dung/Patrick Cauvel Vakfı)
Saigon dış mahallelerinde Güney Vietnamlı askerler, savaşın galiplerinden askeri rütbelerini gizlemek amacıyla üniformalarını geride bırakarak kaçıyorlar. 30 Nisan 1975. (Duong Thanh Phong/Patrick Chauvel Vakfı)

Kaynak

NY Times Lens

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.