Fantastik Edebiyatın İlk Akla Gelen İsmi: Tolkien ve Eserleri

J. R. R. Tolkien Batı’ya Gitti ama Bizlere Orta Dünya’yı Bıraktı

     

Bugün 3 Ocak. Bu yazımızı özellikle Tolkien hayranları için yazdık. 1892 yılının 3 Ocağı, John Ronald Reuel Tolkien’in doğduğu gündü. Günümüzün modern efsanelerine ilham olmaya devam eden Tolkien, çocukluğunda doymak bilmeden kitap okurdu ve dille ilgilenmeyi çok severdi. Büyüdükçe, arkadaşlarıyla birlikte yeni diller icat etmeye başladı. Bu çocukluk eğlenceleri gelecekte onun akademik kariyerini şekillendirecek veTolkien, İngiliz Edebiyatı profesörü olacaktı. 1930 yılında kaleme aldığı “Beowulf” incelemesi/eleştirisi, (Beowulf, bir Anglosakson destanıdır. Efsanede Anglosaksonlardan bahsedilir. Kaynak: Wikipedia.) edebiyat çevresinin şiire olan akademik bakış açısını değiştirdi. Günümüzde, Tolkien, yazdığı fantastik eserlerle tanınıyor. “Hobbit” kitabı ve “Yüzüklerin Efendisi” üçlemesi, birçok yazarın bu dünya hakkında romanlar yazmasına veya bu dünyaya benzer başka diyarlar yaratma çabası içerisine girmesine neden olacak kadar insanlar üzerinde derin bir iz bıraktı. Orta Dünya adı verilen bu fantastik diyarın ortaya çıkışı, daha önce bu derece ayrıntılı bir hayal gücünü kaleme almaya cesaret edemeyenlere de cesaret verdi. Bir yazarı onurlandırmak en güzel yolu, tüm bir edebî türün o yazarla birlikte anılmasından başka ne olabilirdi? Bilimkurgu ve fantastik eserlerden, Tolkien’e değinmeden söz etmek mümkün olabilir mi? Onun amacı, insanların mistik dünyalarına giren hikâyeler yaratmaktı ve bunu her anlamda başardı. Elrond’un evine, Minas Tirith’in ak kulelerinin zarafetine veya huzur dolu Shire’a gözlerimizle şahit olamasak bile onun geride bıraktığı bu dünya bize fazlasıyla yetti. Bize her zaman gidebileceğimiz ve geri dönebileceğimiz bir dünya yarattı Tolkien. Aşağıda Tolkien tarafından yazılmış ve bazıları oğlu Chrstopher Tolkien tarafından düzenlenmiş birkaç eserine göz atabilirsiniz.

Eserleri

A Middle English Vocabulary – Tolkien’in ilk yayımladığı eserlerden birisidir. Sisam’ın on dördüncü yüzyıl şiir ve düzyazısına ek olarak kullanılan kelime bilgisinden oluşuyor. 11 Mayıs 1922’de Clarendon Basım tarafından yayımlandı. Detaylı kelime tanımları içermesi sebebiyle bu kitap çok övülmüştür.

Beowulf: The Monsters and the Critics – Yirminci yüzyılda Beowulf üzerine yazılmış en önemli makale/yazı denilebilir. Erken Germanik gelenekleri, dili, kanunları, toponomisi vs. hakkında bilgiler içerir. Tolkien, şiire şiir olarak yaklaşılması yönünde bir çabası olan ilk eleştirmendir ve dikkatleri hikâyenin merkezî edebî yapısının, kahramanın canavarlarla olan savaşları etrafında şekillendiğine dikkat çeker.

The Hobbit (Hobbit) – Son derece saygın bir hobbit olan Bilbo Baggins, yaşadığı Hobbit evinden çıkıp birçok tehlikeyle dolu bir macera yaşayacak son kişidir. Yine de on üç cüceyle birlikte evden bir şemsiye bile almadan çıkar ve kendisini uzun, tehlikeli bir maceranın içinde bulur. Gollum, elfler, cüceler, ejderha, göl insanları, dev örümcekler, göl insanları hakkında okunası bir macera. Hobbit, Yüzüklerin Efendisi üçlemesine kıyasla daha hafif bir tona sahiptir. Yine de bu durum sizleri yanıltmasın çünkü hikâye yetişkinlerin okuyabilecekleri hatta biraz büyümüş çocukların bile zevk alabilecekleri bir dünyayı önümüze seriyor. (Bende o çocuklardandım.) Bilbo Baggins evine döndüğünde artık bambaşka birisidir. Tıpkı okurların bu dünyaya adım attıkları andan itibaren kendilerini bu büyülü dünyadan asla kurtaramamaları gibi.

Farmer Giles of Ham – Ham’ın çiftçisi Giles bir kahraman değildir. Şişmandır, kızıl sakalları vardır ve tek düze, yavaş giden hayatından memnundur. Bir gün neredeyse hiç duymayan ve pek iyi göremeyen bir dev onun yaşadığı topraklara adım atar. Yetenekli olmasından çok şansı yaver giden çiftçi Giles, devi korkutup kaçırmayı başarır. Köyün insanları onu överler, o artık bir kahramandır! Ünü krallık boyunca yayılır. Bu ünü duyan ejderha Chrysophylax’ın, çiftçi Giles ile dövüşebilmek için kısa bir ziyarette bulunmasına şaşırmamalı!

Lord of the Rings (Yüzüklerin Efendisi) – Bu seri, dâhice yazılmış bir başyapıttır. En çok okunan ve insanları etkileyen bu hikâye, okuyanın aklından çıkmayacak inanılmaz bir serüveni anlatır. Orijinal yayımlanma yılı 1954’dür. Gizemlerle dolu büyücü Gandalf’ın uyarısıyla genç hobbit Frodo Baggins, Tek Yüzük’ü yok etmek için uzun, yorucu ve belki de geri dönülemez bir yolculuğa çıkar. Karanlık Lord Sauron tarafından yapılan bu yüzük umutsuzca efendisine geri dönmeye çalışıyordur ve eğer ikisi yeniden bir araya gelirse Orta Dünya temelli karanlığa gömülebilir. Tek çare, yüzüğün dövüldüğü Mordor’daki Ateş Dağı’na gitmek ve yüzüğü içine atmaktır çünkü onu yok edebilecek derecede sıcak başka bir yer yoktur dünya üzerinde.

The Adventures of Tom Bombadil (Tom Bombadil’in Maceraları) – On altı şiirden oluşan bu şiirlerin üçü Tom Bombadil, biri bir hobbit ile bir trol, ikisi Ay’daki insan, altısı değişik maceralar ve dördü hayvanlarla ilgilidir. Yüzüklerin Efendisi hayranlarını memnun edecek bir eser denilebilir.

Tree and Leaf (Ağaç ve Yaprak) – Peri hikâyeleri sadece çocuklar için değildir, bunu kimse Tolkien kadar iyi ifade edemez bana göre. Bu kitapta Tolkien, peri hikâyelerinin doğasını tartışır.

The Tolkien Reader (Tolkien Okuru) – Tolkien’in dünyasına ufak bir davettir. Bu kitapta Tolkien’in en sevdiği kısa kurgular ile fantezi üzerine bir denemesi okunabilir.

Smith of Wootton Major – Tolkien’in yazdığı bu kısa hikâye, bir çocuk ve periler hakkındadır.

Bilbo’s Last Song (Bilbo’nun Son Şarkısı) – Hobbit kitabının kahramanı Bilbo tarafından, ölümsüz topraklara doğru yelken açmadan önce yazılan bir şiirdir. Pauline Baynes’in canlandırmaları çizdiği şiirde Bilbo son yolculuğuna çıkmadan önce ilk yolculuğunu hatırlar.

The Father Christmas Letters (Noel Baba’dan Mektuplar) – Tolkien’in oğlu üç yaşındayken Noel Baba’dan ilk mektubunu alır. 1920’den 1943’e kadar Tolkien, Noel Baba olarak oğluna mektuplar yazar. Kitapta birçok komik resim vardır.

The Silmarillion (Silmarillion) – Aslında bu kitap Tolkien’in ilk ve sonuncu kitabıdır. Hobbit kitabından çok öncesi, Orta Dünya’nın ilk çağı anlatılır. Yüzüklerin Efendisi’ndeki şarkıların, şiirlerin ve anlatılan hikâyelerin geçmişine götürür okuyucuyu. Kitabın derlenmesi ve yayımlanması oğlu Christopher Tolkien tarafından yapıldığı için Tolkien’in sonuncu kitabı denir. Beş bölümden oluşur. The Ainulindalë: Tolkien’in dünyası, Eä’nın yaradılışı; The Valaquenta: Valar ve Maiar’ın betimlemesi; The Quenta Silmarillion: İlk çağda ve öncesinde meydana gelen olayların bir tarihçesi; The Akallabêth: İkinci çağın bir tarihçesi; Of The Rings of Power and the Third Age: Güç Yüzükleri ve üçüncü çağın hikâyeleri. Bu kitapta Beren ve Lúhien’in, Húrin’in çocuklarının ve Gondolin’in düşüşünün hikâyeleri okunabilir.

Poems and Stories (Şiirler ve Hikâyeler) – 1949-75 yıllarından yayımlanan bir koleksiyondur.

Unfinished Tales (Bitmemiş Öyküler) – Yüzüklerin Efendisi’ndeki karakterler (Gandalf, Elrond, Nazgul, Balrog vs.) hakkında daha detaylı bilgiler veren, bir anlamda Tolkien’in Orta Dünya’yı genişletme çabası olan bu kitap çoğunlukla Silmarillion’daki hikâyelerin daha uzun versiyonlarından oluşmaktadır. Christopher Tolkien tarafından tek bir ciltte toplanmıştır.

Mr. Bliss (Bay Bliss) – Kendi çocukları daha gençken onlar için yazdığı, renkli resimlerle dolu bir kitaptır. İnanılmaz büyüklükteki şapkalarıyla ünlü olan Bay Bliss’in motorlu bir araç almak istemesi üzerine yaşadığı talihsiz maceralar konu alınır.

The Monsters and the Critics and Other Essays – Tolkien’in Orta Çağ edebiyatı üzerine yazdığı yedi denemenin bir koleksiyonudur. Tolkien’in akademik yaşamını merak edenlerin mutlaka okuması gereken bir kitaptır.

The History of Middle-Earth (Orta Dünya Tarihi) – Tolkien’in oğlu Christopher Tolkien tarafından başlatılan bu çalışmada, Tolkien’in Orta Dünya’yı yaratmada kullandığı her şey hakkında bilgi sahibi olunabilir. Christopher’ın müsveddeler, haritalar ve canlandırmalarla dolu olan bu kitabı yayımlamasının sebebi, Silmarillion kitabını elinde böylesine muazzam bir kaynak olduğunu fark etmeden düzenlemiş olmasıdır. İlk bölüm 1920’den 10930 yılına kadar oluşturulmuş müsveddelerden derlenir ve Silmarillion’un erken tarihinden söz etmektedir. Sonraki dört bölümde ise Yüzüklerin Efendisi’ne, onun yaratılışına ve kitapta geçmeyen birçok açıklamaya değinilir. Son üç bölüm ise Silmarillion’dan sonrası anlatılır ve burada Yüzüklerin Efendisi ile Silmarillion’un birleştirildiği görülür.

Roverandom – Tolkien’in 1920’lerin ortasında çocukları için yazdığı kısa bir hikâyedir. Ciltli olarak ilk kez 1998 yılında yayımlanır. 1925 yılında Tolkien’in oğlu Michael neredeyse beş yaşına geldiğinde sahilde minyatür köpek oyuncağını kaybeder. Tolkien oğluna teselli olsun diye bu kitabı yazar. Rover adındaki bir köpek hakkında olan hikâyede bu köpek bir büyücüyü sinirlendirir ve büyücü de onu bir oyuncağa çevirir. Sahilde bir çocuk tarafından kaybedilen bu oyuncak köpeği daha sonra bir kum büyücüsü bulur ve onu tekrar canlandırır. Roverandom’da oyuncak köpek Rover ‘ın başından geçen maceralar anlatılır.

Olimhaunt – Bir filin kendisini ve yaşamını betimlediği bir şiirdir. İlk 1989 yılında yayımlanır ve canlandırmalar Hank Hinton tarafından resmedilir. Bu şiiri, şiir ve hikâye koleksiyonları kitaplarının içinde bulmak mümkündür.

The Children of Húrin (Húrin’in Çocukları) – Húrin’in oğlu Turin (Turambar) ile kızı Nienor’un trajik kaderlerinin anlatıldığı kitapta hikâye Túrin’in çocukluğu ile başlar, babasının Nirnaeth Arnoediad’da yakalanışı, Túrin’in sürgün edilmesi ve Túrin’in kız kardeşiyle (onun kız kardeşi olduğunu bilmeden) Nienor ile ilişkiye girmesiyle devam eder ve Glaurung’u katlettikten sonra Turin’in intihar etmesiyle sona erer.

The History of the Hobbit ( Hobbit Tarihi) – Tolkien’in yayımlanmamış müsveddelerinden oluşturulan bu kitapta, Hobbit kitabında yayımlanmayan haritaları da bulmak mümkündür. İlk cildi Bagginsler, ikinci cildi Çıkın Çıkmazı’na dönüş hakkındadır.

J. R. R. Tolkien

Kaynak

TOR

Tolkien Library

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.